Özgür Web Teknolojileri Günleri 2013

webgunleri201322-23 Kasım tarihlerinde Yeditepe Üniversitesi’nde Özgür Web Teknolojileri Günleri 2013 etkinliği düzenleniyor. Linux Kullanıcıları Derneği ve Yeditepe Üniversitesi Bilgisayar Topluluğu‘nun düzenlediği etkinlik ücretsiz ve kamuya açık.

Programın neredeyse tamamı teknik sunumlardan oluşuyor. Web programlamayla içli dışlı olmayan genel izleyici kitlesine hitap edeceğini düşündüğüm sunumlar Cuma sabahı 2. Salon’da gerçekleşecek:

10.00 – 10.45 Recep Kırmızı: Özgür Yazılım Felsefesi

11.00 – 11.45 Oytun Eren Şengül: Web Tabanlı Mobil Linux Dünyası

“İki şeyi çok sık kullanıyoruz. Birini herkes biliyor, internet. Diğerini ise bazıları biliyor, Linux. Şimdi bu iki kavramı herkesin kullandığı bir ortamda birleştirme vakti. Mobilleşen dünya interneti ve Linux’u temel alarak büyüyor ve son kullanıcılar daha henüz hiç bir şey görmedi.

Yeni nesil web tabanlı işletim sistemleri geliyor. Tizen, Firefox OS ve Chrome OS ile dünyanın en büyükleri aynı kulvarda bir rekabete hazırlanıyorlar. Bu üç sistemin geliştirme ortamları, web uygulamalarının benzerlikleri ve bu platformlara adaptasyonundan bahsedilecek. Dünyanın en büyük ekosistemi web’in mobile yansımaları konuşmanın ana hatlarını oluşturacak. Hem son kullanıcılara hem de geliştiricilere, mobilde geleceğe yönelik stratejilerden bahsedilecek.”

Etkinliğin tam programı ve sunumların açıklamaları

Özgür Yazılım ve Linux Günleri 2013

oyg

Linux Kullanıcıları Derneği ve Bilgi Üniversitesi tarafından senede bir düzenlenen Özgür Yazılım ve Linux Günleri’nin 2013 programı belli oldu. 5-6 Nisan tarihlerinde gerçekleşecek bu buluşma, Türkiye’deki en büyük özgür yazılım etkinliği, kamuya açık ve ücretsiz. Benim gibi olayın programlama ve teknik yönünden çok toplumsal özgürlük yönü ile ilgilenenler için dikkatimi çeken ve dinlemeyi düşündüğüm sunumlar şunlar :

  • TÜBİTAK-ULAKBİM Misyonu : Özgür Yazılımların Yaygınlaştırılması Ahmet Kaplan

“Özgür Yazılımların yaygınlaştırılması ve ULAKBİM’in rolü, stratejik alanlar ve sağlanacak teşvikler, Pardus : Yapılan çalışmaların değerlendirilmesi ve yol haritası.”

Bu sponsor sunumu Pardus‘un günümüzde içinde olduğu belirsizlik ve bölünmüşlüğün kurumsal faili diyebileceğimiz Tübitak-Ulakbim’in konuya resmi bakışını yansıtacak. Bir “Ulusal Dağıtım” olma yolundaki serüveni 2005 yılında başlayan bildiğimiz anlamdaki Pardus, Ocak 2012’de maaşlı çalışan kadrosunun işlerine son verilmesiyle damdan düşmüş kediye döndü. Eğer bu dönemden kalan klasik Pardus’u kullanmak isterseniz son kararlı sürümü 2011 Eylül’de çıkan 2011.2 sürümü. 2012 yılı Pardus açısından belirsizlikler ve tepkiler ile dolu kayıp bir yıl oldu. 2013’te Pardus 2011.2’yi baz alıp çatallayarak geliştirmeye devam etmek isteyen iki farklı gönüllü grup ortaya çıktı. Bunlardan biri olan Pardus-Anka grubu, Pardus-Anka-2013-Alpha isminde bir deneme sürümü duyurdu. Diğer bir grup ise Pisi Linux adı altında bir araya gelmiş durumda ancak henüz bir sürüm duyurmadılar. Bu iki gönüllü ekip arasındaki ayrılığın sebebi benim için belirsiz. Bu sırada Tübitak-Ulakbim yeni bir grup geliştirici ile Pardus 2013 sürüm ismiyle Debian bazlı yeni bir Pardus işletim sistemi duyurdu. Bu işletim sistemi Debian’ı baz alarak 2005-2011 arasındaki Pardus adına yapılan üretimi bir kenara bırakmış oluyor. Ahmet Kaplan’ın bu yeni Pardus’tan bahsedeceği sunumunu eleştirel bir merak ile izleyeceğim.

  • Oytun Eren Şengül, Yekta Leblebici: Tizen ile Mobil Yaşam

“Linux Foundation’ın mobil alanda hayata geçirdiği yeni projesi Tizen’i genel hatlarıyla açıklanacağı, geliştirici araçlarının ve imkanlarının neler olduğundan bahsedileceği, çok çeşitli kullanım alanlarından ve şimdiye kadar geliştirilen projelerden örnekler verilerek bu yeni platformun tanıtılması planlanmaktadır. Türkiye’de yapılacak çalışmalardan ve Tizen’i geliştiren firmalarla birlikte ne gibi olanakların oluşabileceğinden de bahsedilerek, Tizen oluşumunun Türkiye ayağının tanıtımı ve geliştirilmesi için yapılacaklardan bahsedilecektir. Ayrıca Linux Foundation’ın Tizen’e bağlı diğer yeni projeleri de sunumda bahsedilecektir.”

Mobil işletim sistemleri alanında birkaç yıldır Android’e alternatif olmayı amaçlayan açık ve kapalı kaynak kodların bir kombinasyonundan oluşacak bir sistem yaratmak yönünde düşe kalka ilerleyen bazı çabalar var. Önce Nokia’nın Maemo‘su Intel’in Moblin‘i ile birleşerek 2010’da Linux Foundation çatısı altında MeeGo‘yu oluşturdu. MeeGo’nun geliştirilmesi de 2011 yılında durdu ve onun yerine Samsung’un Bada‘sı ile birleşerek 2012’de Tizen projesine dönüştü.  Bu sunumda bugünlerde Intel ve Samsung’un başını çektiği Tizen mobil işletim sistemininde hayat olup olmadığını anlamaya çalışacağım.

  • OpenStreetMap Korsanların Açık Haritası Onur Güngör, H. Can Ünen, Orkut Murat Yılmaz

“OpenStreetMap adındaki özgür sokak haritası projesi, biz korsanların kendi haritamızı hep beraber yapmamıza olanak tanıyor. Özgür değil beleş olan diğer çevrim-içi haritaların sunmadığı görsel haritanın altyapısı olan veriyi de sunan OpenStreetMap, verinin özgürleştirilmesi yönünde atılan önemli bir adım. Bu seminerde OpenStreetMap’i enine boyuna tartışacağız, diğer çevrim-içi haritalarla karşılaştırıp, nasıl katkıda bulunulabileceğini anlatacağız.”

Online ansiklopedi alanında Wikipedia neyse, online harita alanında da OpenStreetMap odur. Bir milyona yakın katkıcının elbirliğiyle oluşturduğu OSM, son derece başarılı bir sistem ve Google Maps gibi sistemlere güçlü ve özgür bir alternatif sunuyor. OSM’ye katkı vermek Wikipedia’ya katkı vermekten biraz daha incelik gerektiriyor ve bu sunumun OSM’ye katkı vermek konusunda istekli olanlara yol göstereceğini umuyorum. Hevesle izleyeceğim.

  • Kamu İhale Şartnameleri ve Özgür Yazılımlar Arasındaki Uyum(suzluk)lar Erek Göktürk

“Bu seminerde, kamu ihalelerinde ortaya konan şartnamelerin özgür yazılımlar ile uyumlu ve uyumsuz olduğu noktalardan örnekler verilerek, kamu ihaleleri için özgür yazılım temelli çözümler geliştirilmesinin önünü açmak için yapılması gereken çalışmalar hakkında fikirler sunulacaktır. Seminerin amacı o veya bu kurumu yermek değil, özgür yazılım temelli çözümlerin kamuya ekonomik ve toplumsal faydaları olduğu varsayımından yola çıkarak özgür yazılımların kamu projelerinde kullanımının arttırılması için farkındalık yaratmaktır.”

İlk bakışta sıkıcı olabilir gibi gözüken bu sunum aslında çok önemli bir konuya eğiliyor. Özgür yazılımlar gerçekten de lisansları itibariyle kimsenin özel mülkiyeti olmadığı, kamunun ortak malı olduğu için üretilmeleri doğrudan kamu yararı teşkil eder. Özgür yazılımlar ücretsiz ve geliştirilmeye açık olduğu için mantıken kamu yararını gözetmesi gereken devlet kurumlarının ilk tercihi olmalıdır.

  • Firefox OS: Full Web On Your Mobile Device Brian King

Tizen gibi bir başka mobil işletim sistemi girişimi olan Firefox OS da bu sunumda anlatılacak. Etkinliğin “yıldız konuşmacısı”nı dinlemek keyifli olacaktır.

FOSDEM 2013

Avrupa’nın en büyük senelik özgür ve açık kaynak kodlu yazılım buluşması FOSDEM Brüksel’de başlıyor. Ana konuşma başlıklarından son kullanıcıya yönelik özellikle ilgi çekici bulduklarım şunlar:

  • Free, open, secure and convenient communications : Skype, Viber, Twitter ve Facebook gibi güvensiz ve kişisel bilgilerinizi yağmalayan ticari araçların yerine özgür yazılım ve açık iletişim protokolleri ile çalışan, de-santralize bir omurgaya dayalı ve şifreleme destekleyen araçlardan bahsedilecek. Yani sırasıyla Jitsi, Lumicall, Status.net, BuddyCloud gibi alternatifler. Özellikle zengin protokol desteği ve şifreleme özelliği nedeniyle Jitsi’yi yıllardır kullanıyorum ve kesinlikle tavsiye ediyorum. Android telefonunuz (CyanogenMod tercihli) varsa da Lumicall’a göz atın.
  • LibreOffice: cleaning and re-factoring a giant code-base : Esasen programcılara yönelik olsa da, özgür yazılım ekosisteminin bu çok kullanılan hayati parçası ile ilgili sunuma dikkat çekmek istedim. Star Office > OpenOffice > LibreOffice evrimi sonucu biriken “dağ gibi kod”la nasıl başa çıkıldığı anlatılacak. Bonus olarak Şubat ayında çıkması beklenen LibreOffice 4.0 sürümü ile ilgili bilgilere rastlanılabilir. Bu arada, LibreOffice’ten iki şikayetim Türkçe imla kontrolünün default olarak çalışmaması (galiba eklenti gerekiyor ve eklenti de ne durumda emin değilim) ve Windows 7 taskbar’ı doğru kullanmaması. 4.0’da bunları kontrol edeceğim. Yeri gelmişken, şikayet etmekle olmuyor tabii, Türkçe yerelleştirme çabalarını takip etmek ve destek olmak için şuralardan yol alınabilir (1) ve (2).
  • Has the GNOME community turned crazy? : Başlık herşeyi özetliyor aslında (neyse ki GNOME Shell kullanmıyorum). Belli başlı Linux masaüstü ortamlarından GNOME, 3.0 versiyonunda gelen değişikliklerle çok tepki aldı ve ortaya Cinnamon ve MATE gibi GNOME 2.x bazlı fork’lar ortaya çıktı. Ne olacak bu GNOME‘un hali?
  • Firefox OS : Mozilla giriş ve orta seviye donanıma sahip telefonlar için bir işletim sistemi geliştiriyor. Ana fikir herşeyin web teknolojilerine dayanması. Yani “App”ler HTML5 + Javascript kullanan web sitelerinden bozma olacak gibi. Bu açıdan Google’ın Chrome OS’una benzettim hatta Mozilla’nın Google’a fazla özenmesinin bir sonucu sanki. Başarılı olmasını beklemiyorum ama başarılı olmasını umuyorum. Firefox OS ile gelen bir telefonu Türkiye’de bir yerden satın alabileceğimize dair umutlarım da zayıf.
  • FreedomBox 1.0 : FreedomBox, teknolojide özgürlük konusunda bir dev olan Eben Moglen‘in başını çektiği bir proje. Amaç herkesin kişisel ve kollektif “cloud” hizmetlerini kendi çalıştırabileceği, fişe takılan bir adaptör boyutunda bilgisayar için özgür yazılım çözümleri oluşturmak. Mesela bunun üzerinde bir dosya senkronizasyonu uygulaması, bir Diaspora node’u, veya bir oyun sunucusu çalıştıracağız. Mevcut özgür yazılım parçalarını kolay kullanılan anlamlı bir bütün halinde bir araya getirerek 24/7 online olacak, düşük güç tüketimli bir kişisel server. Bence bomba olur.
  • UEFI SecureBoot : Bilgisayar açılırken bazen F8 veya DEL gibi sihirli tuşlara basarak girdiğimiz o korku dolu mavi BIOS‘un yerini UEFI alırken “SecureBoot” ayağına Linux’a bir kazık atılma tehlikesi ile karşı karşıyayız. SecureBoot “destekli” bazı anakartlar ileride Microsoft veya Apple’dan gelmeyen işletim sistemlerini “güvenliğini onaylayamıyorum” diye reddedebilir. Bu fiyasko konusunda uyanık olmak lazım.

FOSDEM 2013’teki konuşmaları canlı izlemeye meraklıysanız live stream‘ler 2 Şubat sabahı başlayacakmış.