Hepsine hükmedecek tek audio codec: Opus

Eylül 2012’de Opus adında yeni bir özgür audio codec duyuruldu. Opus IETF (Internet Engineering Task Force) standardı olarak onaylı ve kayıplı (lossy) şekilde sıkıştırılmış dijital ses dünyasında herşeyi değiştirmeye aday. Bu codec daha önce Mp3’e alternatif özgür bir audio codec olan Vorbis‘i geliştiren Xiph tarafından, Skype’ın katkılarıyla üretildi.

Opus’un teknik mükemmeliyetinden bahsetmeden önce, audio (veya video) sıkıştırma araçları olan “codec“lerin özgür olması ne demektir bunu hatırlatayım. Bir codec’in özgür olması için sıkıştırmayı yapan “encoder”ların ve çözümlemeyi yaparak bu formattaki dosyaları dinlememizi sağlayan “decoder” yazılımlarının ücretsiz veya açık kaynak kodlu olması yetmez. Codec’lerde esas önemli nokta, patentlerden doğan (copyright’lar değil) telif ücretlerinden muaf (royalty-free) olmalarıdır. Yani, bu codec’leri yazılım patentlerini tanıyan ülkelerde kullandığımızda herhangi bir kuruma sakal atmak veya izin almak zorunda olmamak. Bu açıdan, ne çok popüler olan Mp3 formatı ne de onun yerine daha yüksek kalite sunan yeni nesil AAC formatı özgür değildir. Bu codec’ler AT&T, Dolby, Sony gibi şirketlerin oluşturduğu MPEG grubunun malıdır ve kullanım halkasının bir zincirinde mutlaka telif ücreti ödenmektedir veya izne tabidir. Bu ödemeyi son kullanıcı doğrudan yapmadığı için görmese de, formata destek veren unsurun fiyatına bu masraf yansıyor. Pratikte işletim sistemi ücretine, dijital müzik çalar donanım ücretine, veya kullandığınız dosyayı üreten ve çoğaltan kişiye yansımaktadır. Bu nedenle Linux gibi özgür işletim sistemlerinde özgür olmayan codec’lere default destek çoğu zaman sunulamaz. İşte Opus gibi özgür codec’ler bu sorunu çözüyor.

Gelelim Opus’un teknik maharetlerine. Opus, bir kayıplı ses sıkıştırma formatından beklenen her özellikte en iyiye ulaştığı için devrim niteliğinde. Öncelikle, herhangi bir verili bitrate’te en iyi ses kalitesini sunuyor:

Grafikten de görüldüğü gibi Opus 128kbit civarında müzik için tercih edilen Mp3, AAC ve Vorbis gibi codec’lerden daha iyi (128 kbit’in üstünde bu codec’ler zaten farksızlaşıyor). Sesli chat ve VOIP uygulamalarında kullanılan düşük bitrate’lerde ise, önceden yine Xiph’in geliştirmiş olduğu Speex codec’i geride bırakıyor.

Opus’un diğer önemli özelliği ise düşük gecikme süresi (delay). Gecikme süresinin düşük olması, VOIP uygulamalarında doğal bir konuşma ritmini yakalamakta önemli. Gecikme süresi yüksek olunca telefon yerine telsiz benzeri bir konuşma hali yaşanıyor bu da oldukça sinir bozucu.

Grafikte görüldüğü gibi Opus tüm bitrate’lerde en düşük gecikmeyi sağlıyor. Sonuç olarak ses kalitesi anlamında da gecikme anlamında da tüm bitrate’lerde dört dörtlük bir codec olduğunu görüyoruz.

Opus’un kapsamadığı tek alan arşiv kalitesinde kayıpsız ses sıkıştırması, onu da zaten Xiph’in popüler FLAC formatı ile hallediyoruz. Bu durumda Opus ve FLAC dışında bir ses formatına ihtiyacımız kalmamış oluyor ve bunların ikisi de özgür formatlar. Opus özgür olduğu için aynı zamanda hızla ilgili yazılımlarca desteklenebiliyor. Şimdiden Firefox (HTML5 Audio-Video için), VLC Media Player, ve açık kaynak kodlu olmasa da çok kaliteli bir audio player olan foobar2000 ile bu formatı kullanabiliyoruz. Google Chrome, Jitsi, Mumble gibi programlar da bir sonraki versiyonlarında Opus desteği olacağını duyurdu. Ayrıca FFmpeg ve GStreamer altyapısını kullanan tüm programlar da Opus’u destekleyecek. Geriye donanım desteği kalıyor yani dijital müzik çalarlar ve telefonlar. Bu desteği de ilk aşamada bir sonraki Rockbox sürümü ile sağlayabileceğiz.

Opus ile ilgili heyecan verici tartışmaları konunun üstatlarının katkılarıyla Hydrogenaudio sitesinde Opus alt-forumundan takip edebilirsiniz.

Siz hala annenizin mp3’ünü mü kullanıyorsunuz?

Reklamlar

Hepsine hükmedecek tek audio codec: Opus” üzerine 4 yorum

  1. Böyle bir sorun yok.
    .opus ses dosyalarını lazımsa neden sileyimki. cevirmeye gerekte yok orjinal kalsın dosya.
    k-lite codec pack diye birşey yüklemişim PC me valla PC nin açmadığı Video veya Ses dosyası yok.

    ileride tüm yazlılımrar ve donanımlarda destekler .MP3 gibi.

    Cevapla
  2. Whatsapp ses, video ve resimlerini pc ye atmak için ftp den bağlandım herşeyi indirdim ve audiolarında .opus uzantılı ses dosyaları çıktı karşıma. İçlerinde ne var diye bakmak istedim dinlenmiyor windowsta. Madem dinlenmiyor uğraşamam delete yapar giderim ama codec”in amacı güzelmiş, umarım yayılır.

    Cevapla
  3. Geri bildirim: Mumble: Ventrilo ve Teamspeak’e Özgür bir Alternatif | Dalgamotor ~

  4. Geri bildirim: MediaInfo, Video ve Ses Dosyalarınızda Container ve Codec’ler | Dalgamotor ~

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s